‘आरसीबी–आयटीआय इनोव्हेशन लॅब’चे भव्य उद्घाटन

रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बे’तर्फे ‘आयटीआय मुंबई १’ येथे
‘आरसीबी–आयटीआय इनोव्हेशन लॅब’चे भव्य उद्घाटन
मुंबई : ‘रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बे’ (आरसीबी) तर्फे शनिवारी, २४ जानेवारीला ‘आयटीआय मुंबई १’ येथे इंडस्ट्री ४.० सुसज्ज ‘आरसीबी–आयटीआय इनोव्हेशन लॅब’चे उद्घाटन करण्यात आले. भविष्यासाठी सज्ज व्यावसायिक शिक्षण अधिक सक्षम करण्यासोबतच उद्योग विश्वाच्या बदलत्या गरजांनुसार कौशल्य प्रशिक्षण देण्याच्या दिशेने हा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे. युवकांसाठी शाश्वत करिअर संधी निर्माण व्हाव्यात, यासाठी शासन, स्वयंसेवी संस्था व समाज यांच्यातील प्रभावी सहकार्याचे हे प्रतीक ठरले आहे. या उद्घाटन सोहळ्यास मनीषा वर्मा, आयएएस, अतिरिक्त मुख्य सचिव, कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नवोन्मेष विभाग, महाराष्ट्र शासन यांची प्रमुख उपस्थिती होती. तसेच शासनाचे वरिष्ठ अधिकारी, रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बेचे अध्यक्ष बिमल मेहता आणि रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बेचे माजी अध्यक्ष व माजी जिल्हा राज्यपाल (एएआरएफसी) संदीप अग्रवाल उपस्थित होते.
मार्गदर्शन करताना मनीषा वर्मा, आयएएस म्हणाल्या की, “ही अत्याधुनिक (स्टेट-ऑफ-द-आर्ट) इनोव्हेशन लॅब युवकांना भविष्यकालीन गरजांसाठी सज्ज करण्यासाठी आणि त्यांच्या रोजगारक्षमतेत वाढ करण्याच्या उद्देशाने उभारण्यात आली आहे. रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बेसोबतची ही भागीदारी स्वयंसेवी संस्थांना अशा नाविन्यपूर्ण उपक्रमांसाठी पुढे येण्यास प्रेरणा देणारी आहे. शहरातील आरसीबीने सहकार्य केलेली ही पहिलीच आयटीआय आहे.” त्या पुढे म्हणाल्या, “युवकांची रोजगारक्षमता वाढविण्यासाठी कौशल्य शिक्षण अधिक सक्षम करण्यासाठी महाराष्ट्र शासन कटिबद्ध आहे. ऑगस्ट २०२५ मध्ये रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बेसोबत सामंजस्य करार (एमओयू) करण्यात आला असून, ही इनोव्हेशन लॅब भविष्यातील इन्क्युबेशन सेंटर्ससाठी आदर्श मॉडेल ठरेल. हा उपक्रम पूर्णतः विनामूल्य असून, त्याचा लाभ घेणारे बहुसंख्य विद्यार्थी वंचित व दुर्बल घटकांतील आहेत.”
उद्घाटनप्रसंगी बोलताना रोटरी क्लब ऑफ बॉम्बेचे अध्यक्ष बिमल मेहता म्हणाले, “आरसीबी–आयटीआय इनोव्हेशन लॅब ही व्यावसायिक शिक्षण भविष्यासाठी सक्षम करण्याच्या आमच्या वचनबद्धतेचे प्रतीक आहे. इंडस्ट्री ४.० तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष शिक्षणात समाविष्ट करून विद्यार्थ्यांना उद्योगसिद्ध कौशल्ये देण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.” ‘शिका–उभारा–अंमलात आणा’ या संकल्पनेवर आधारित ही लॅब प्रकल्पाधारित शिक्षण, प्राध्यापक प्रशिक्षण आणि उद्योग मार्गदर्शनावर भर देते. विस्तारयोग्य व इतर आयटीआयमध्येही राबवता येईल अशा मॉडेलवर आधारित हा उपक्रम भविष्यात देशभरात आदर्श ठरण्याची क्षमता ठेवतो. राज्यातील व्यावसायिक शिक्षण अधिक भविष्याभिमुख करण्याच्या आणि युवकांची रोजगारक्षमता वाढविण्याच्या उद्देशाने ही अत्याधुनिक इनोव्हेशन लॅब उभारण्यात आली आहे. नवोन्मेषाधारित कौशल्य विकास, रोजगारसिद्धता आणि उद्योजकतेला चालना देण्यावर शासनाचा भर यामधून अधोरेखित होतो.
ही लॅब महाराष्ट्र शासनाच्या व्यावसायिक शिक्षण व प्रशिक्षण संचालनालय (डीव्हीईटी) अंतर्गत तसेच भारत सरकारच्या कौशल्य विकास व उद्योजकता मंत्रालयाच्या प्रशिक्षण महासंचालनालय (डीजीटी) अंतर्गत कार्यरत असलेल्या ‘आयटीआय मुंबई ०१’ येथे सुरू करण्यात आली आहे. धोबी तलाव येथील एल्फिन्स्टन टेक्निकल हायस्कूल व ज्युनिअर कॉलेज परिसरात असलेली ही संस्था दरवर्षी सुमारे ७०० विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण देते.
‘आरसीबी–आयटीआय इनोव्हेशन लॅब’मध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय), इंटरनेट ऑफ थिंग्स (आयओटी), रोबोटिक्स व ऑटोमेशन, एम्बेडेड सिस्टिम्स, पीएलसी व एचएमआय आधारित नियंत्रण प्रणाली, सेन्सर तंत्रज्ञान, थ्री-डी डिझाइन व प्रिंटिंग आणि स्मार्ट इन्फ्रास्ट्रक्चर सोल्यूशन्स यांचे प्रत्यक्ष प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. ही लॅब अनुभवाधारित शिक्षण केंद्र म्हणून कार्य करणार असून विद्यार्थी प्रत्यक्ष उपयोगी प्रकल्प, सिम्युलेशन्स आणि प्रोटोटाइप्सवर काम करणार आहेत.
‘स्किल इंडिया मिशन’, ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२०’शी सुसंगत असलेला हा उपक्रम विद्यार्थ्यांची रोजगारक्षमता वाढविण्यासोबतच नाविन्यपूर्णता, समस्या सोडविण्याची क्षमता आणि उद्योजकीय कौशल्ये विकसित करण्यास मदत करणार आहे. या उद्घाटन समारंभाला महाराष्ट्र शासनाचे वरिष्ठ अधिकारी, डीव्हीईटीचे प्रतिनिधी, रोटरीचे पदाधिकारी, शिक्षणतज्ज्ञ, उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञ, प्राध्यापक आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.