2.8 किलोची गर्भाशयातील गाठ काढली; 59 वर्षीय महिलेच्या पोटात वर्षानुवर्षे वाढत होती गाठ

2.8 किलोची गर्भाशयातील गाठ काढली; 59 वर्षीय महिलेच्या पोटात वर्षानुवर्षे वाढत होती गाठ
मुंबई: 59 वर्षांच्या रजोनिवृत्त महिलेने सतत मळमळ होत असल्याची तक्रार घेऊन उपचारासाठी भेट दिली. त्यांना पोटदुखी नव्हती, रक्तस्राव नव्हता आणि कोणतीही स्पष्ट स्त्रीरोगाशी संबंधित तक्रार नव्हती. सुरुवातीला हा मूत्रमार्गातील संसर्ग असल्याचे मानून उपचार करण्यात आले. मात्र पुढील तपासणीत मूत्रपिंडाचा तीव्र संसर्ग झाल्याचे आढळले. यामागचे कारण म्हणजे मूत्रवाहिनीवर पडणारा दबाव. या प्रकरणातील महत्त्वाची बाब म्हणजे साध्या पोट तपासणीतच मोठी गाठ जाणवली. नियमित स्त्रीरोग तपासणीमधून गंभीर समस्येचा संशय आला. यावरून नियमित आरोग्य तपासणीचे महत्त्व अधोरेखित होते.
अल्ट्रासोनोग्राफीमध्ये गर्भाशयात मोठी गाठ वाढल्याचे स्पष्ट झाले. तिचा आकार सुमारे 24 आठवड्यांच्या गर्भधारणेइतका होता. मुख्य गाठीचा व्यास सुमारे 14 सेंटीमीटर होता. या गाठीमुळे आतड्यांवर तसेच मूत्रवाहिनीवर दबाव येत होता. परिणामी मूत्रप्रवाह अडथळला गेला, संसर्ग वाढला आणि मूत्रपिंडाला दीर्घकालीन हानी होण्याचा धोका निर्माण झाला. शस्त्रक्रियेनंतर काढलेल्या गर्भाशयाचे वजन तब्बल 2.8 किलो होते, जे रजोनिवृत्त महिलांमध्ये अत्यंत दुर्मिळ मानले जाते.
सदर महिलेने नंतर सांगितले की तिचे पोट हळूहळू वाढत होते; मात्र वयानुसार वजन वाढत असल्याचे समजून तिने त्याकडे दुर्लक्ष केले. ठळक लक्षणे नसल्याने तपासणी उशिरा झाली आणि गाठ शांतपणे वाढत राहिली.
या गुंतागुंतीच्या प्रकरणाचे नेतृत्व डॉ. हेमाक्षी मेहता यांनी केले. त्या बोरीवली येथील एपेक्स सुपरस्पेशालिटी रुग्णालयात स्त्रीरोग व प्रसूती तज्ज्ञ म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सांगितले की शस्त्रक्रियेचा योग्य वेळ ठरवणे आव्हानात्मक होते. मूत्रपिंडाचा सक्रिय संसर्ग असताना शस्त्रक्रिया केल्यास संसर्ग वाढण्याचा आणि भूल देताना गुंतागुंत होण्याचा धोका होता. तर विलंब केल्यास मूत्रवाहिनीवरील दबाव कायम राहून मूत्रपिंडाला अधिक इजा होऊ शकत होती.
सुमारे एका महिन्यानंतर संसर्ग पूर्णपणे नियंत्रणात आल्यानंतर दूरदर्शक पद्धतीने गर्भाशय व दोन्ही अंडाशय सुरक्षितपणे काढण्यात आले.
2.8 किलो वजनाचे गर्भाशय दूरदर्शक पद्धतीने काढणे ही अत्यंत कौशल्यपूर्ण प्रक्रिया होती. योग्य नियोजन आणि विविध तज्ज्ञांमधील समन्वयामुळे शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली. रुग्णाची मूत्रपिंड कार्यक्षमता सुरक्षित राहिली आणि शस्त्रक्रियेनंतर त्यांची प्रकृती समाधानकारक होती.
रजोनिवृत्त महिलांसाठी संदेश
डॉ. हेमाक्षी मेहता यांनी सांगितले की रजोनिवृत्तीनंतर पोट अनियमितपणे वाढणे, लघवीत बदल जाणवणे, वारंवार संसर्ग होणे किंवा सतत मळमळ होणे यांसारख्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये. वेळीच केलेली साधी तपासणीदेखील गंभीर आजार ओळखू शकते आणि भविष्यातील गुंतागुंत टाळू शकते. 50 वर्षांनंतर नियमित आरोग्य तपासणी करणे अत्यावश्यक आहे.