दहशतवाद ही केवळ बंदुका आणि बॉम्बची भाषा नाही; ती समाजाच्या मुळाशी लागलेल्या किडीची, अविश्वासाची आणि घृणेची अभिव्यक्ती आहे. वरवर पाहता दहशतवाद आणि भ्रष्टाचार हे दोन भिन्न गुन्हे वाटू शकतात, परंतु खोलवर विचार केल्यास असे लक्षात येते की भ्रष्टाचार हेच दहशतवादाचे अदृश्य केंद्र आहे, जे त्याला खतपाणी घालते आणि त्याचे साम्राज्य वाढवते. भ्रष्टाचार अनेक मार्गांनी दहशतवादाला चालना देतो.
असंतोष आणि निराशा:
जेव्हा प्रशासनात भ्रष्टाचार बोकाळतो, तेव्हा सामान्य नागरिकांमध्ये असंतोष आणि निराशेची भावना वाढते. त्यांना न्याय मिळत नाही, संधी डावलल्या जातात आणि त्यांचे जीवनमान खालावते. अशा परिस्थितीत, काही लोक व्यवस्थेविरुद्ध बंडखोरी करण्याचा मार्ग निवडतात आणि दहशतवादी संघटनांच्या आमिषांना बळी पडतात. भ्रष्ट व्यवस्थेमुळे निर्माण झालेली ही पोकळी दहशतवाद्यांसाठी भरतीचे एक आदर्श ठिकाण बनते.
आर्थिक पोषण:
दहशतवादी संघटनांना त्यांच्या कारवाया चालवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात निधीची आवश्यकता असते. हा निधी अनेकदा भ्रष्टाचाराच्या माध्यमातून गोळा केला जातो. खंडणी, अंमली पदार्थांची तस्करी, मानवी तस्करी, काळा पैसा वैध करणे (money laundering) आणि सरकारी निधीचा गैरवापर यांसारख्या भ्रष्ट मार्गांनी दहशतवादी आपली आर्थिक व्यवस्था मजबूत करतात. सीमावर्ती भागातील भ्रष्टाचारामुळे त्यांना शस्त्रास्त्रे आणि इतर वस्तूंची अवैध वाहतूक करणे सोपे होते.
प्रशासकीय दुर्बळता:
भ्रष्टाचारामुळे प्रशासकीय यंत्रणा कमकुवत होते. पोलीस, गुप्तचर यंत्रणा आणि न्यायव्यवस्था भ्रष्टाचाराच्या विळख्यात अडकल्यास त्यांची कार्यक्षमता घटते. यामुळे दहशतवाद्यांना आपली कृत्ये लपवणे, गुप्तपणे कारवाया करणे आणि कायदेशीर कारवाईपासून वाचणे सोपे होते. भ्रष्ट अधिकारी दहशतवाद्यांना माहिती पुरवू शकतात किंवा त्यांना मदत करू शकतात, ज्यामुळे देशाच्या सुरक्षेला गंभीर धोका निर्माण होतो.
न्यायाचा अभाव:
जेव्हा न्याय मिळवण्यासाठी लाच द्यावी लागते किंवा धनदांडगे व भ्रष्ट लोक कायद्यातून सहज सुटतात, तेव्हा सामान्य माणसाचा कायद्यावरील विश्वास उडतो. अशा वेळी, काही लोक सूडाच्या भावनेने किंवा न्यायासाठी दहशतवादाकडे आकर्षित होतात. त्यांना वाटते की दहशतवाद हाच एकमेव मार्ग आहे, जिथून त्यांना न्याय मिळू शकेल किंवा त्यांचा आवाज ऐकला जाईल.
विकासकामांवर परिणाम:
भ्रष्टाचाराचा थेट परिणाम विकासकामांवर होतो. आरोग्य, शिक्षण, रोजगार यांसारख्या मूलभूत सुविधांसाठी असलेला निधी भ्रष्टाचारी लोकांच्या घशात जातो. यामुळे समाजात विषमता वाढते, गरीब अधिक गरीब होतात आणि मूलभूत गरजांपासून वंचित राहतात. या आर्थिक आणि सामाजिक विषमतेमुळे लोकांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण होतो, ज्याचा फायदा दहशतवादी संघटना घेतात.
भ्रष्टाचार आणि दहशतवाद हे दोन्ही समाजासाठी कर्करोगासारखे आहेत. भ्रष्टाचार देशाच्या आर्थिक आणि नैतिक पायाला पोखरतो, तर दहशतवाद थेट लोकांचे प्राण घेतो आणि भीतीचे वातावरण निर्माण करतो. या दोन्ही समस्यांचा सामना करण्यासाठी एकात्मिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे. भ्रष्टाचारविरोधी कायदे अधिक कठोर करणे, प्रशासनात पारदर्शकता आणणे, न्यायव्यवस्था अधिक कार्यक्षम बनवणे आणि लोकांमध्ये नैतिक मूल्यांची रुजवणूक करणे हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
जोपर्यंत आपण भ्रष्टाचाराच्या या अदृश्य केंद्राचा नायनाट करत नाही, तोपर्यंत दहशतवादाच्या समस्येवर पूर्णपणे नियंत्रण मिळवणे शक्य नाही. एका सशक्त, न्यायपूर्ण आणि भ्रष्टाचारमुक्त समाजाची निर्मितीच दहशतवादाला मुळापासून उपटून काढण्याचा एकमेव मार्ग आहे.